Kategoria: Poezja, myĹli, aforyzmy / Poezja
WybĂłr poezji, ktĂłrÄ
PaĹstwo otrzymujecie nie jest ani
chrestomatiÄ
, ani w peĹni reprezentatywnym wyborem najlepszych
dzieĹ poezji biaĹoruskiej. Rodowodu tej poezji naleĹźy szukaÄ
nawet nie w wieku...
Pełen opis produktu 'Nie chyliĹem czoĹa przed mocÄ' »
WybĂłr poezji, ktĂłrÄ
PaĹstwo otrzymujecie nie jest ani
chrestomatiÄ
, ani w peĹni reprezentatywnym wyborem najlepszych
dzieĹ poezji biaĹoruskiej. Rodowodu tej poezji naleĹźy szukaÄ
nawet nie w wieku piÄtnastym, od ktĂłrego zaczyna siÄ niniejszy
wybĂłr, lecz co najmniej w dwunastym. Wtedy to, w dwunastym wieku,
na tej ziemi, w Turowie (to niewielkie dziĹ miasteczko w pobliĹźu
Homla byĹo wĂłwczas duĹźym grodem, stolicÄ
potÄĹźnego
ksiÄstwa), zrodziĹ siÄ znakomity poeta-moralista bp. KiryĹa
Turauski, czyli Cyryl z Turowa. Jego dzieĹa po dziĹ dzieĹ
czytamy z przejÄciem, w niemaĹej mierze za sprawÄ
jÄzyka:
olĹniewajÄ
cej sĹowiaĹszczyzny w wariancie
biaĹorusko-ukraiĹskim. SkÄ
dinÄ
d w Ĺredniowiecznych obyczajach
panujÄ
cego na BiaĹorusi prawosĹawia nie leĹźaĹo podpisywanie
nazwiskiem autora âlaickichâ lub zgoĹa sowizdrzalskich poezji.
Nie znamy wiÄc nazwisk twĂłrcĂłw wielu piÄknych wierszy, ktĂłre
doszĹy nas w wersji sfolkloryzowanej. (Dotyczy to rĂłwnieĹź epok
późniejszych, aĹź po drugÄ
poĹowÄ wieku dwudziestego i czasy
najnowsze â tym razem z przyczyn politycznych.) W pomnikowej
serii BieĹaruskaja narodnaja tworczaĹÄ, wydawanej od poczÄ
tku
lat siedemdziesiÄ
tych XX w. przez BiaĹoruskÄ
AkademiÄ Nauk,
tego rodzaju utwory anonimowe zajmujÄ
ponad dwadzieĹcia grubych
tomĂłw. Badacze literatury nie wykluczajÄ
, Ĺźe wĹrĂłd autorĂłw
tych âpiosnek ludowychâ mogli byÄ rĂłwnieĹź urodzeni na
BiaĹorusi poeci polscy: Franciszek Dionizy KniaĹşnin, Tomasz Zan,
Jan Czeczot, WĹadysĹaw Syrokomla...
WybĂłr nasz zaczyna siÄ od pierwszej poĹowy wieku XV, kiedy to
wĹrĂłd biaĹoruskich moĹźnowĹadcĂłw wraz z potrzebÄ
mitu
zaĹoĹźycielskiego zrodziĹa siÄ potrzeba opiewania odrÄbnych
dziejĂłw Wielkiego KsiÄstwa Litewskiego, wspĂłlnego paĹstwa
przodkĂłw wspĂłĹczesnych LitwinĂłw i BiaĹorusinĂłw, ktĂłrego
wybitnymi dziaĹaczami byli ci wĹaĹnie moĹźni. Czasokres naszego
wyboru siÄga zaĹ poczatku XXI stulecie.
Przy wyborze tekstĂłw przyĹwiecaĹy nam przede wszystkim dwie
zasady: znaczenie utworĂłw lub ich autorĂłw dla historii literatury
biaĹoruskiej, a takĹźe jakoĹÄ polskich przekĹadĂłw. Mam
nadziejÄ, Ĺźe wĹaĹnie pod tym wzglÄdem niniejsza antologia
stanowi krok naprzĂłd w porĂłwnaniu z AntologiÄ
poezji
biaĹoruskiej, ktĂłra w wyborze i opracowaniu oddanego sprawie
literatury biaĹoruskiej Jana Huszczy ukazaĹa siÄ w serii II
âBiblioteki Narodowejâ w roku 1978.
W niniejszym wyborze Czytelnik znajdzie utwory poetĂłw obĹoĹźonych
zakazem druku lub niepoĹźÄ
danych na BiaĹorusi Sowieckiej (jak na
przykĹad WacĹau Ĺastouski, AleĹ Harun, Natalla ArsieĹniewa,
Ĺarysa Hienijusz). Prezentujemy tu rĂłwnieĹź wiersze niektĂłrych
poetĂłw ârozstrzelanego Odrodzeniaâ. Badacz terroru
bolszewickiego Leanid Marakou opublikowaĹ niedawno podpisane przez
Stalina, MoĹotowa, a takĹźe przez starszego oficera W.
Cesarskiego, naczelnika WydziaĹu VIII ZarzÄ
du GĹĂłwnego
BezpieczeĹstwa PaĹstwowego[1] ZSRS, rozporzÄ
dzenie z 15
wrzeĹnia 1937, skazujÄ
ce na rozstrzelanie w miĹskim wiÄzieniu
103 osoby o gĹoĹnych na BiaĹorusi nazwiskach. Pod numerem 1
figuruje na tej liĹcie ofiar pogrzebanych na cmentarzysku w
Kuropatach poeta Anatol Wolny, pod numerem 18 â poeta AleĹ
Dudar, pod numerem 34 â poeta Todar Klasztorny, pod numerem 35
â prozaik Wasil Kowal, pod numerem 36 â powieĹciopisarz
MichaĹ Zarecki, pod numerem 38 â poeta MichaĹ Czarot, pod
numerem 56 â poeta Walery Marakou, pod numerem 65 â poeta
ZaĹman Piwawarau, pod numerem 83 â prozaik Wasil Staszeuski, pod
numerem 87 â poeta Juli Taubin, pod numerem 103 â poeta Jurka
Lawonny. Wszyscy oni zostali straceni w nocy z 29 na 30
paĹşdziernika 1937 wraz z innymi znanymi literatami biaĹoruskimi
â Jakawem Bransztejnem, Izakiem Charykiem, Piotrem Chatulowem,
PĹatonem HaĹawaczem, Chackielem DuĹcem, Aronem Judelsonem,
Mojszem Kulbakiem, JankÄ
NiomaĹskim, Makarem SzaĹajem.
Literacka.pl http://literacka.pl/